Mái nhà là phần ít được để ý nhất cho đến khi xuất hiện vết ố trên trần hoặc nước nhỏ xuống bên trong. Lúc đó, vấn đề thường không còn nằm ở một tấm lợp bị hư mà nước đã có thời gian đi vào lớp bên dưới mái.

Với nhiều căn nhà tại Mỹ, nhất là nhà dùng mái asphalt shingle, bạn có thể quan sát sơ bộ từ bên ngoài, trên gác mái và ở khu vực trần nhà. Những dấu hiệu dưới đây chưa thay thế việc kiểm tra của thợ lợp mái, nhưng giúp nhận ra sớm các vị trí cần xử lý.

‍

1. Lá cây và rêu bám trên mái

Lá khô, cành cây nhỏ và rác đọng trên mái dễ giữ nước, đặc biệt tại các góc mái, rãnh mái hoặc gần máng xối. Khi nước không thoát được, độ ẩm nằm lại trên bề mặt tấm lợp lâu hơn bình thường và có thể ngấm dần vào các lớp bên dưới.

Rêu cũng là dấu hiệu cần được chú ý. Rêu giữ nước sau mưa và bám chặt vào bề mặt mái. Những mảng đen trên mái đôi khi chỉ là tảo và chưa nhất thiết có thể gây dột. Nhưng nếu rêu mọc dày, lá cây tích lại nhiều hoặc máng xối thường xuyên bị tắc, thì cần kiểm tra mái nhà tránh tình trạng để lâu có thể gây dột.

Không nên tự dùng bàn chải cứng hoặc máy xịt áp lực cao để làm sạch mái. Cách này có thể làm bong lớp hạt bảo vệ trên tấm lợp.

‍

2. Tấm lợp bị cong, cuộn mép hoặc phồng

Các tấm lợp được xếp nằm phẳng, chồng lên nhau để nước chảy xuống máng xối. Khi mép tấm lợp cong lên, cuộn lại hoặc phồng rộp, nước mưa và gió có thể đi vào phần bên dưới.

Tình trạng này thường xuất hiện ở mái đã sử dụng lâu năm làm cho tấm lợp xuống cấp, tạo điều kiện cho nước thấm vào. Ngoài ra, nguyên nhân còn có thể liên quan đến gác mái quá nóng, độ ẩm cao hoặc hệ thống thông gió không đủ làm mái bị cong.

Nếu chỉ có một vài tấm lợp bị cong, bạn có thể chỉ cần thay thế từng tấm hoặc xử lý riêng khu vực bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, nếu tình trạng xuất hiện trên nhiều khu vực của mái, nguyên nhân có thể không chỉ nằm ở lớp tấm lợp mà còn liên quan đến kết cấu mái hoặc hệ thống thông gió bên trong gác mái.

‍

3. Tấm lợp bị mất hoặc lớp hạt bảo vệ rơi nhiều

Sau mưa lớn, gió mạnh hoặc bão, bạn nên quan sát mái từ xa để kiểm tra xem có khu vực nào bị mất tấm lợp, nứt vỡ hoặc lộ phần vật liệu bên dưới hay không. Chỉ một tấm lợp bị mất cũng có thể tạo ra điểm hở, khiến nước mưa dễ xâm nhập vào các lớp bên dưới của mái.

Đối với mái lợp asphalt shingle, bạn cũng có thể kiểm tra bên trong máng xối và khu vực mặt đất ngay dưới mép mái. Nếu thấy nhiều hạt nhỏ màu đen hoặc sẫm màu, có hình dạng giống hạt sỏi, đó có thể là lớp hạt bảo vệ trên bề mặt tấm lợp đã bị bong và rơi xuống.

Một lượng nhỏ hạt xuất hiện trong máng xối chưa chắc là dấu hiệu đáng lo ngại, đặc biệt sau khi mái vừa được lắp đặt hoặc sau một trận mưa lớn. Tuy nhiên, nếu hạt rơi ra nhiều và đi kèm các dấu hiệu như tấm lợp bạc màu, nứt, mỏng hoặc bề mặt bị mòn, mái có thể đang xuống cấp và cần được kiểm tra kỹ hơn.

‍

4. Các điểm quanh ống khói, ống thông hơi và cửa lấy sáng

Nhiều người chỉ chú ý đến phần mái chính mà bỏ qua những vị trí như ống khói, ống thông hơi hoặc cửa lấy sáng trên mái. Đây lại là những khu vực dễ phát sinh điểm thấm nước nhất.

Xung quanh các vị trí này thường có tấm kim loại, cao su và keo trám nhằm ngăn nước xâm nhập. Theo thời gian, tấm che có thể bị cong hoặc rỉ sét, trong khi keo trám có thể nứt, co ngót hoặc hở mép. Khi đó, nước mưa có thể len vào bên trong dù phần lớn diện tích mái vẫn còn nguyên vẹn.

Nếu phát hiện vết ố hoặc dấu hiệu ẩm trên trần gần ống khói, quạt thông hơi phòng tắm hoặc cửa lấy sáng, nên kiểm tra khu vực tương ứng trên mái trước. Điểm dột không phải lúc nào cũng nằm ở giữa mái; nhiều trường hợp bắt đầu từ các vị trí xuyên mái hoặc điểm tiếp giáp này.

‍

5. Vết ố trên gác mái và trần nhà

Gác mái thường có thể cho thấy tình trạng của mái nhà rõ ràng hơn so với việc chỉ quan sát từ bên ngoài. Khi kiểm tra, hãy chú ý phần gỗ bên dưới mái xem có dấu vết nước, nấm mốc, đổi màu hoặc lớp cách nhiệt bị ẩm hay không.

Bên trong nhà, những vết ố vàng hoặc nâu trên trần, lớp sơn bị phồng, tường ẩm hoặc mùi mốc xuất hiện sau mưa đều là những dấu hiệu không nên bỏ qua. Nếu không chắc vết ố là mới hay đã có từ trước, bạn có thể đánh dấu nhẹ quanh mép vết. Sau những trận mưa tiếp theo, nếu vết ố lan rộng ra ngoài, đó có thể là dấu hiệu nước đang tiếp tục xâm nhập từ mái hoặc các điểm che chắn, tiếp giáp.