Tranh cãi quanh chương trình thu phí rác tại San Diego tiếp tục nóng lên sau khi Hội đồng Thành phố bác bỏ đề xuất dàn xếp với nhóm cư dân khởi kiện về mức phí mới.

Trong phiên họp kín diễn ra chiều thứ Hai ngày 12 tháng 5, City Council đã xem xét một thỏa thuận nhằm giảm mức phí tạm thời để tránh vụ kiện kéo dài. Tuy nhiên, hội đồng cuối cùng không thông qua đề xuất này, đồng nghĩa vụ kiện vẫn tiếp tục được đưa ra xét xử.

‍

Người dân phản đối mức phí tăng quá cao

Điểm gây tranh cãi lớn nhất là khoảng cách giữa mức phí thành phố từng công bố trước cuộc bỏ phiếu năm 2022 và số tiền thực tế mà người dân hiện phải trả.

Trước đây, thành phố cho biết phí thu gom rác dự kiến chỉ khoảng 23 đến 29 USD mỗi tháng. Tuy nhiên sau khi chương trình được thông qua, mức phí thực tế đã tăng lên khoảng 43 đến 60 USD mỗi tháng tùy loại thùng rác và dịch vụ đi kèm.

Nhiều chủ nhà cho rằng họ đã bỏ phiếu dựa trên những con số ban đầu và hiện cảm thấy bị đánh lừa khi chi phí gần như tăng gấp đôi.

‍

Vụ kiện xoay quanh quy định giới hạn thu phí của California

Nhóm cư dân khởi kiện cho rằng thành phố đã vi phạm California Proposition 218, quy định cấm các cơ quan công quyền thu phí dịch vụ cao hơn chi phí thực tế để cung cấp dịch vụ đó.

Theo phía nguyên đơn, mức phí hiện nay không phản ánh đúng chi phí thu gom rác mà còn bao gồm nhiều khoản chưa rõ ràng. Họ cũng cho rằng cách thu phí hiện tại giống một loại thuế hơn là phí dịch vụ thông thường.

Trước đó, thành phố từng đề nghị thẩm phán bác đơn kiện nhưng không thành công. Điều này khiến khả năng vụ việc tiếp tục kéo dài tại tòa ngày càng rõ ràng hơn.

‍

San Diego trước đây không thu phí rác?

Nhiều người mới chuyển đến San Diego không biết rằng thành phố từng áp dụng quy định đặc biệt mang tên People’s Ordinance từ năm 1919.

Theo quy định này, thành phố phải thu gom rác miễn phí cho các căn single-family home. Trong khi đó, cư dân sống tại apartment hoặc condo phải tự thuê công ty tư nhân để thu gom rác và trả phí hàng tháng.

Năm 2022, cử tri đã bỏ phiếu sửa đổi quy định này, cho phép thành phố bắt đầu thu phí đối với các hộ gia đình trước đây được miễn phí.

‍

Phí rác được tính chung vào thuế nhà đất

Một trong những điều khiến nhiều cư dân phản ứng mạnh là khoản phí mới không được gửi dưới dạng hóa đơn riêng mà được cộng trực tiếp vào property tax.

Điều này đồng nghĩa:

• Tiền mortgage hằng tháng có thể tăng theo,
• Chủ nhà phải trả thêm qua escrow account,
• Và nếu chậm thanh toán, khoản phí này có thể ảnh hưởng đến hồ sơ thuế của căn nhà.

Nhiều người cho rằng đây không còn đơn thuần là “phí thu gom rác” mà đã trở thành một khoản chi gắn chặt với bất động sản của họ.

‍

Hội đồng thành phố chia rẽ về hướng xử lý

Theo truyền thông địa phương, một số thành viên City Council muốn giảm phí tạm thời để giảm áp lực từ người dân và tránh nguy cơ thua kiện.

Đề xuất được đưa ra trước đó là giảm phí xuống khoảng 29 USD mỗi tháng trong thời gian tạm thời. Tuy nhiên, phe phản đối cho rằng nếu giảm phí, thành phố có thể mất nguồn thu lớn trong lúc ngân sách đang thiếu hụt.

Sau khi đề xuất dàn xếp bị bác bỏ, vụ kiện tiếp tục được đưa ra tòa trong tuần này.

‍

Tranh cãi ngày càng lan rộng

Hiện nhiều nhóm cư dân tại San Diego cũng đang vận động thu thập chữ ký nhằm yêu cầu hủy bỏ hoặc thay đổi chương trình thu phí rác.

Đối với nhiều homeowner, vấn đề hiện nay không chỉ nằm ở tiền rác. Điều khiến họ bức xúc hơn là cảm giác thông tin trước cuộc bỏ phiếu không phản ánh đúng thực tế mà người dân đang phải đối mặt hiện nay.

‍