News / Update
Có bao giờ bạn tự hỏi tại sao một số người dường như dễ dàng duy trì những thói quen tốt, trong khi bạn vẫn đang vật lộn với mục tiêu giảm cân hay học tiếng Anh
mỗi sáng? Liệu họ có ý chí mạnh mẽ hơn, hay chỉ đơn giản là họ nắm giữ một điều gì đó mà bạn vẫn chưa nhận ra?
Câu trả lời có thể khiến bạn bất ngờ: Họ không chú trọng vào việc làm gì, mà lại tập trung vào việc trở thành ai.
Hầu hết chúng ta thường tiếp cận sự thay đổi theo một cách tương tự: Đặt ra những mục tiêu rõ ràng, lập kế hoạch chi tiết và sau đó nỗ lực thực hiện. Chẳng hạn như, “Năm nay tôi sẽ đến phòng gym ba lần mỗi tuần,” hoặc “Tôi sẽ đọc một cuốn sách mỗi tháng.” Nghe có vẻ hợp lý, đúng không?
Nhưng đây là điều thú vị: Hầu hết các mục tiêu này thường không thành công. Nguyên nhân không phải do thiếu động lực hay kế hoạch không tốt, mà là vì chúng ta thường cố gắng thay đổi hành vi mà “quên” không nỗ lực thay đổi niềm tin về chính bản thân mình.
Tôi có một người bạn đã cố gắng dậy sớm mỗi ngày trong suốt hai năm. Anh ấy đã đặt ba cái đồng hồ báo thức, để điện thoại xa giường, thậm chí còn nhờ vợ đánh thức mình. Thế nhưng, mỗi lần báo thức vang lên, anh ấy đều tắt đi và tiếp tục ngủ. Cho đến một ngày, sau khi đọc về tầm quan trọng của giấc ngủ đối với sức khỏe, anh ấy nhận ra: “Tôi muốn trở thành người biết trân trọng thời gian buổi sáng.” Từ đó trở đi, không cần ai nhắc nhở, anh ấy tự nhiên thức dậy lúc 5h30 mỗi sáng. Điều gì đã thay đổi? Không phải là do tính kỷ luật. Kết quả đạt được chính là danh tính mà anh tự gán cho mình và nỗ lực để đạt được..
Để hiểu tại sao danh tính lại quan trọng đến vậy, hãy hình dung sự thay đổi giống như một củ hành với ba lớp:
Lớp ngoài cùng: Kết quả. Đây là những gì bạn muốn đạt được - giảm 10kg, kiếm thêm 500 USD mỗi tháng, có thêm bạn bè. Hầu hết mọi người thường bắt đầu từ đây.
Lớp giữa: Quy trình. Đây là cách bạn làm - chạy bộ mỗi sáng, học kỹ năng mới, tham gia các hoạt động xã hội. Đây là nơi bạn xây dựng thói quen.
Lớp trong cùng: Danh tính. Đây là niềm tin về bản thân bạn - "Tôi là người yêu thích vận động," "Tôi là người luôn học hỏi," "Tôi là người biết kết nối với người khác."
Vấn đề của hầu hết chúng ta là làm ngược từ ngoài vào trong. Chúng ta tập trung vào kết quả, rồi cố gắng thay đổi hành vi để đạt được kết quả đó. Nhưng nếu bên trong bạn vẫn nghĩ "Tôi không phải là người thích chạy bộ", thì mỗi lần bạn ép bản mình ra khỏi giường sẽ trở thành một cuộc chiến.
Ngược lại, những người thành công trong việc thay đổi thường bắt đầu từ bên trong. Họ thay đổi cách nhìn nhận về bản thân, và từ đó, hành vi của họ sẽ tự nhiên thay đổi theo sau.
Có một câu chuyện mà tôi rất yêu thích. Vào ngày đầu tiên của năm học, một cô gái học trung học ngồi trong lớp, và giáo viên yêu cầu mỗi học sinh giới thiệu tên của mình. Lớp có khoảng 30 học sinh. Cuối buổi học, giáo viên hỏi: “Có ai nhớ tên của tất cả mọi người không?”
Cô gái giơ tay, rồi lần lượt gọi đúng tên từng người. Cả lớp sửng sốt. Người ngồi cạnh thốt lên: "Tớ còn không nhớ tên cậu!"
Khoảnh khắc đó đã định hình danh tính của cô. Kể từ đó, cô tự nhận mình là “người có khả năng nhớ tên người khác.” Đến tận bây giờ, cô vẫn ấn tượng với khả năng nhớ tên tất cả những người mà cô đã gặp.
Điều thú vị ở đây không phải là khả năng ghi nhớ thiên bẩm. Mà điều thú vị là cô đã chứng minh cho bản thân một danh tính mới, và từ đó, danh tính đó đã ảnh hưởng đến hành vi của cô suốt cuộc đời.
Chìa khóa: Để tin vào một danh tính mới, bạn cần chứng minh nó với chính mình.
Bạn không thể tự nhiên thức dậy một ngày và tuyên bố "Tôi là vận động viên" nếu bạn chưa từng chạy một bước nào. Bộ não của bạn sẽ cười nhạo bạn. Nhưng nếu bạn chạy 10 phút hôm nay, rồi lại 10 phút ngày mai, sau một tuần bạn có bằng chứng: "Ồ, có lẽ tôi thật sự là người thích vận động."
Mỗi hành động nhỏ là một lá phiếu bầu cho danh tính bạn muốn trở thành. Bạn không cần 1,000 phiếu để thắng cuộc bầu cử trong đầu mình. Bạn chỉ cần đủ để nghiêng cán cân về phía danh tính mới.
Một người bạn của tôi đã từng nghiện xem phim vào ban đêm, thường thức đến 2-3 giờ sáng. Thay vì cố gắng "cai nghiện phim" hay đặt mục tiêu "ngủ sớm," anh ấy đã quyết định: “Tôi sẽ trở thành một người đọc sách trước khi ngủ.” Anh bắt đầu với việc đọc sách 5 phút trên giường. Sau một tuần, anh cảm thấy mình dường như thích hợp trở thành một “người đọc sách.” Một cách tự nhiên, thói quen xem phim muộn đã biến mất mà không cần đến ý chí mạnh mẽ.
Vậy làm sao để bắt đầu? Có hai bước đơn giản:
Bước 1: Khi đặt mục tiêu và thay đổi thói quen, hãy nghĩ xa hơn về con người bạn muốn trở thành.
Ví dụ, thay vì nói “Tôi muốn giảm cân,” hãy nghĩ “Tôi muốn trở thành một người chăm sóc sức khỏe,” người ưu tiên lối sống lành mạnh.
Tương tự, thay vì nói “Tôi muốn có nhiều bạn bè,” hãy chuyển sang “Tôi muốn trở thành một người biết quan tâm đến người khác.”
Nếu mục tiêu của bạn là “Tôi muốn kiếm nhiều tiền hơn,” hãy thay đổi thành “Tôi muốn trở thành một người luôn học hỏi và phát triển kỹ năng.”
Hãy tự hỏi: Người như thế nào mới có thể đạt được những kết quả mà tôi mong muốn? Sau đó, hãy trở thành người đó.
Bước 2: Chứng minh bằng những chiến thắng nhỏ.
Bạn không cần phải thực hiện những điều lớn lao. Chỉ cần chứng minh cho bản thân một chút mỗi ngày.
Bạn muốn trở thành người yêu thích đọc sách? Hãy đọc một trang trước khi đi ngủ tối nay. Ngày mai, tăng lên hai trang. Sau một tuần, bạn sẽ có bằng chứng cho sự tiến bộ của mình.
Bạn muốn trở thành người nấu ăn giỏi? Bắt đầu với một món ăn đơn giản vào cuối tuần này. Tuần sau, thử nghiệm với một món khác. Chỉ sau vài tháng, bạn sẽ tự tin gọi mình là "người yêu thích nấu nướng."
Bạn muốn trở thành người biết quan tâm đến bạn bè? Gửi một tin nhắn hỏi thăm một người bạn hôm nay. Tuần sau, hãy gọi điện cho một người khác. Cuối năm, bạn sẽ trở thành người mà mọi người nghĩ đến.
Động lực giống như một cơn gió - nó có thể đến và đi bất cứ lúc nào. Nó không ổn định và rất khó đoán. Hôm nay bạn có thể tràn đầy hào hứng với việc thay đổi cuộc sống, nhưng ngày mai, khi trời mưa lạnh, bạn có thể chỉ muốn nằm ủ trong chăn.
Nhưng danh tính chính là nền tảng. Khi bạn tin rằng mình là “người không bao giờ bỏ lỡ buổi tập,” thì dù có mưa hay nắng, bạn vẫn sẽ xuất hiện. Không phải vì bạn có động lực, mà vì đó chính là con người mà bạn đang trở thành.
Tôi đã từng hỏi một người chị làm bác sĩ, người luôn chạy bộ vào mỗi sáng mặc dù có lịch làm việc rất bận rộn: “Chị có bí quyết gì để duy trì động lực không?” Chị mỉm cười và trả lời: “Tôi không cần động lực. Tôi là một người chạy bộ vào mỗi sáng. Đó là thói quen của tôi, giống như việc đánh răng vậy.”
Đó chính là sức mạnh của danh tính. Nó biến hành vi từ "điều tôi đang cố gắng làm" thành "điều tôi vốn là."
Có một quan niệm sai lầm phổ biến: Bạn cần thay đổi lớn mới thấy kết quả. Nhưng thực tế, những thay đổi nhỏ nhất lại tạo ra bằng chứng mạnh mẽ nhất về danh tính mới.
Ví dụ, bạn muốn trở thành người tự tin hơn trong giao tiếp. Bạn không cần đăng ký khóa học đắt đỏ hay tham gia câu lạc bộ diễn thuyết. Bạn chỉ cần bắt đầu bằng một hành động nhỏ: Hôm nay, khi mua cà phê, hãy nhìn vào mắt người bán hàng và cười chào. Ngày mai, hỏi thêm một câu về ngày làm việc của họ. Tuần sau, chủ động chào một đồng nghiệp bạn chưa từng nói chuyện.
Mỗi lần làm vậy, bạn đang nói với chính mình: "Tôi là người biết kết nối với người khác." Và dần dần, bộ não bạn sẽ tin điều đó.
Một trong những sai lầm lớn nhất khi thay đổi là chúng ta thường quá chú trọng vào đích đến mà bỏ qua hành trình. Chúng ta thường nghĩ: “Tôi sẽ hạnh phúc khi giảm được 10kg,” hoặc “Tôi sẽ tự tin khi có 1.000 người theo dõi trên mạng xã hội.”
Nhưng điều thú vị là, những người đạt được thành công không chờ đợi đến khi hoàn thành mục tiêu mới cảm thấy mình “xứng đáng.” Họ bắt đầu sống như những người mà họ mong muốn trở thành ngay từ hôm nay - dù chỉ ở mức độ nhỏ nhất.
Nếu bạn muốn trở thành một nhà văn, đừng chờ đợi đến khi xuất bản cuốn sách đầu tiên. Hãy bắt đầu viết 100 từ mỗi ngày từ bây giờ. Nếu bạn muốn trở thành người biết chăm sóc gia đình, đừng chỉ đợi đến dịp Tết mới về thăm. Hãy gọi điện cho bố mẹ tối nay và hỏi thăm về một ngày của họ.
Mỗi hành động nhỏ là một lời khẳng định: "Đây là người tôi đang trở thành."
Cuối cùng, tôi muốn mời bạn dừng lại một chút và tự hỏi: Bạn muốn trở thành ai?
Không phải "Bạn muốn đạt được gì," mà là "Bạn muốn trở thành ai."
Có thể câu trả lời không đến ngay lập tức, và không sao cả. Hãy bắt đầu từ kết quả bạn mong muốn, rồi làm ngược lại: Người như thế nào mới có cuộc sống đó? Họ nghĩ gì về bản thân? Họ hành động như thế nào mỗi ngày?
Rồi từ ngày mai, hãy bắt đầu chứng minh danh tính đó cho chính bạn - chỉ cần thực hiện từng bước nhỏ một. Không cần phải hoàn hảo. Không cần phải nhanh chóng. Chỉ cần sự nhất quán.
Bởi vì như triết gia Hy Lạp Epictetus từng nói: "Trước tiên, hãy nói với chính mình bạn muốn trở thành ai; rồi sau đó, hãy làm những gì bạn phải làm."
Thay đổi không chỉ đơn thuần là ý chí. Nó liên quan đến danh tính của bạn. Khi bạn thay đổi cách nhìn về bản thân, hành vi của bạn sẽ tự nhiên theo kịp. Rồi sẽ có một ngày, bạn nhìn lại và nhận ra rằng: Bạn không còn phải cố gắng để thay đổi nữa. Bạn đã trở thành phiên bản mới của chính mình.
