Article
Tôi là một người rất yêu thích âm nhạc, đặc biệt là trong thời gian làm việc. Mỗi khi ngồi vào bàn làm việc, tai nghe luôn là vật không thể thiếu. Những bản nhạc lo-fi nhẹ nhàng giúp tôi tăng cường sự tập trung khi viết lách, trong khi những giai điệu sôi động lại như "tiếp thêm năng lượng" cho tôi khi phải xử lý những công việc đơn giản và nhàm chán.
Nhưng không phải lúc nào âm nhạc cũng là “người bạn hỗ trợ” lý tưởng. Có những thời điểm, đặc biệt khi tôi cần đọc tài liệu phức tạp hoặc soạn thảo báo cáo quan trọng, tôi nhận ra rằng mình không thể tập trung nếu có bất kỳ âm thanh nào – ngay cả khi đó là bài hát yêu thích nhất của tôi.
Vậy, liệu việc nghe nhạc khi làm việc có thực sự nâng cao năng suất không? Hay chỉ là một ảo giác của bản thân?
Hóa ra, câu trả lời phụ thuộc vào nhiều yếu tố hơn bạn nghĩ.
Đây là một chủ đề gây nhiều tranh cãi. Một số người khẳng định rằng họ không thể làm việc nếu thiếu âm nhạc, trong khi những người khác lại thấy nó rất dễ gây phân tâm. Các nghiên cứu khoa học cũng đồng tình rằng không có câu trả lời nào phù hợp cho tất cả mọi người trong vấn đề này.
Cách hiệu quả nhất để sử dụng âm nhạc trong công việc phụ thuộc vào ba yếu tố chính: tính cách của bạn, loại công việc bạn đang thực hiện và thể loại nhạc bạn lựa chọn để thưởng thức.
Tính cách có ảnh hưởng quan trọng đến việc nhạc nền có thể tăng năng suất hay gây mất tập trung của bạn. Điều này liên quan đến mức độ tỉnh táo và sẵn sàng tiếp nhận thông tin của não bộ mỗi người - các nhà khoa học gọi đó là "arousal level" (mức độ kích hoạt não bộ).
Để nói một cách đơn giản, đây là mức độ tỉnh táo và minh mẫn của não bộ cũng như khả năng tiếp nhận thông tin mới. Nhạc nền có thể giúp nâng cao mức độ này.
Nghiên cứu cho thấy rằng khi não bộ ở mức kích hoạt tối ưu, chúng ta dễ dàng đạt được trạng thái "flow" (dòng chảy) - tức là làm việc một cách mượt mà, với sự tập trung cao độ - điều này giúp nâng cao hiệu suất và năng suất làm việc.
Người hướng nội (introverts)
Người hướng nội tự nhiên có mức độ kích hoạt não bộ cao. Não của họ thường trong trạng thái tỉnh táo và nhạy cảm với những kích thích từ bên ngoài. Việc thêm nhạc nền có thể khiến họ bị "quá tải", vượt quá ngưỡng tối ưu và dẫn đến giảm năng suất.
Người hướng ngoại (extroverts)
Người hướng ngoại có mức độ kích thích não bộ thấp hơn khi ở trạng thái bình thường. Họ cần nhiều yếu tố kích thích từ môi trường xung quanh hơn - chẳng hạn như âm nhạc, tiếng ồn và các hoạt động xã hội - để não bộ hoạt động ở mức tối ưu.
Đây là lý do tại sao những người hướng nội có thể hoạt động kém hiệu quả hơn so với người hướng ngoại khi phải chịu tác động từ tiếng ồn xung quanh, chẳng hạn như nhạc nền, đặc biệt là những bản nhạc sôi động và mạnh mẽ.
Bản chất công việc bạn đang thực hiện cũng có tác động quan trọng.
Do có sự liên kết giữa âm nhạc và ngôn ngữ trong não bộ, việc cố gắng đọc và viết trong khi nghe nhạc – đặc biệt là nhạc có lời – có thể trở nên khó khăn. Não bộ của bạn phải "chiến đấu" để xử lý đồng thời hai loại thông tin ngôn ngữ khác nhau.
Nếu bạn đang soạn thảo một email quan trọng, nghiên cứu một báo cáo phức tạp, hoặc suy nghĩ về những ý tưởng mới, tốt nhất là nên tắt nhạc để tập trung.
Tuy nhiên, nếu bạn đang thực hiện những công việc đơn giản hoặc lặp đi lặp lại như nhập liệu, sắp xếp tệp, hay các công việc thủ công, việc nghe nhạc nền - đặc biệt là những giai điệu sôi động và phong phú - có thể giúp tăng cường hiệu suất một cách đáng kể.
Tại sao lại như vậy? Bởi vì âm nhạc có khả năng nâng cao động lực, giữ cho bạn tập trung vào những công việc tẻ nhạt, đồng thời kích thích hệ thống "phần thưởng" trong não, giúp công việc trở nên thú vị hơn.
Một yếu tố quan trọng nhưng thường bị bỏ qua là loại nhạc bạn chọn nghe.
Nghiên cứu cho thấy:
Tuy nhiên, những ảnh hưởng này còn phụ thuộc vào tính cách, mức độ quen thuộc với âm nhạc và sở thích cá nhân của bạn. Do đó, thể loại nhạc mang lại hiệu quả nhất sẽ khác nhau ở từng người.
Nguyên tắc chung: Một yếu tố quan trọng nhưng thường bị bỏ qua là loại nhạc bạn chọn nghe.
Nghiên cứu cho thấy:
Tuy nhiên, những tác động này cũng phụ thuộc vào tính cách, mức độ quen thuộc với nhạc, và sở thích âm nhạc của bạn. Vì vậy, thể loại nhạc hiệu quả nhất sẽ khác nhau ở mỗi người.
Có vẻ như khi công việc trở nên phức tạp và yêu cầu nhiều suy nghĩ, âm nhạc lại dễ gây ra sự phân tâm hơn. Vậy có cách nào để tận dụng những lợi ích của âm nhạc mà không làm mất tập trung không?
Có! Đó là việc nghe nhạc TRƯỚC KHI bắt đầu công việc.
Sử dụng âm nhạc để nâng cao tâm trạng và "kích thích" não bộ trước khi bắt đầu công việc có thể giúp bạn làm việc hiệu quả hơn trong suốt quá trình tiếp theo.
Nghiên cứu chỉ ra rằng việc nghe nhạc trước khi thực hiện những công việc yêu cầu cao có thể cải thiện đáng kể khả năng ngôn ngữ.
Vì vậy, nếu bạn chuẩn bị thực hiện một công việc đòi hỏi nhiều tư duy như đọc và viết, và lo lắng rằng âm nhạc có thể làm bạn mất tập trung, hãy cân nhắc việc nghe nhạc yêu thích trong khoảng 10-15 phút trước khi bắt đầu. Điều này sẽ giúp bạn thu nhận "năng lượng" từ âm nhạc mà không bị phân tâm trong quá trình làm việc.
Âm nhạc có thể vừa có lợi vừa gây trở ngại cho năng suất làm việc – không có quy tắc cố định nào áp dụng cho tất cả mọi người. Lời khuyên tốt nhất là hãy tự mình thử nghiệm với các loại công việc và thể loại nhạc khác nhau để tìm ra điều phù hợp nhất.
Hãy thử nghe những bản nhạc yêu thích của bạn trong khi thực hiện những công việc đơn giản.
Bạn có thể tự hỏi bản thân: Âm nhạc có giúp tôi tập trung vào công việc không? Hay tôi lại bị cuốn vào âm nhạc và quên mất công việc đang làm?
Một mẹo nhỏ: Nghe nhạc không lời (instrumental) với nhịp điệu rõ ràng thường giúp não bộ duy trì nhịp làm việc mà không bị phân tâm bởi lời ca.
Nếu bạn cảm thấy âm nhạc làm mất tập trung trong công việc, đừng từ bỏ hoàn toàn! Hãy thử lên lịch những giờ nghỉ ngắn có nhạc trong suốt cả ngày.
Nghe nhạc trong những khoảng thời gian nghỉ, kết hợp với việc đứng dậy, vươn vai và đi lại một chút, có thể mang lại sự cải thiện rõ rệt cho tâm trạng và tăng cường động lực khi bạn quay lại công việc.
Nghiên cứu cho thấy việc cử động theo nhạc có thể kích hoạt hệ thống "phần thưởng" trong não mạnh mẽ hơn, đặc biệt khi bạn làm điều này cùng những người khác trong văn phòng.
Còn có lợi ích bổ sung là giúp bạn rời khỏi ghế và vận động cơ thể - điều cực kỳ quan trọng nếu bạn ngồi làm việc cả ngày. Nếu bạn có thể biến giờ nghỉ thành "dance break" 5 phút thì càng tuyệt vời!
Sau nhiều năm thử nghiệm, tôi đã tìm ra công thức phù hợp với mình:
Và bạn thì sao? Tính cách của bạn như thế nào? Công việc hàng ngày của bạn thuộc loại nào? Hãy dành thời gian thử nghiệm để tìm ra công thức âm nhạc riêng cho năng suất làm việc của mình. Có thể bạn sẽ ngạc nhiên với những gì mình khám phá ra!
.png)
