Article
Với nhiều gia đình người Việt thế hệ đầu, làm việc ca đêm không chỉ đơn thuần là một lựa chọn mà còn là một khởi đầu. Nhiều nhà máy và xưởng sản xuất hoạt động xuyên suốt đêm, nơi mà không cần yêu cầu tiếng Anh chuẩn hay bằng cấp. Tuy nhiên, những người lao động vẫn có thể kiếm đủ tiền để trang trải cho cuộc sống, gửi tiền về cho gia đình và tiết kiệm một khoản nhỏ.
Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây từ hai nhà kinh tế học tại Đại học Texas và Đại học Notre Dame, được NPR Planet Money đưa tin tuần trước, đã chỉ ra một xu hướng đáng chú ý: trong suốt 50 năm qua, nước Mỹ đã trải qua một sự chuyển biến lớn từ việc làm ca đêm sang làm ca ngày, với tỷ lệ người làm việc ban đêm ở một số khung giờ có thể đã giảm hơn 25%.
Theo nhà kinh tế học Daniel Hamermesh, các nghiên cứu chỉ ra rằng những người làm việc vào ca đêm thường có trình độ học vấn thấp hơn, thuộc độ tuổi rất trẻ hoặc lớn tuổi, tức là không nằm trong nhóm có thu nhập cao nhất. Từ đó, ông kết luận rằng làm việc ban đêm thường là lựa chọn của những người không có nhiều sự lựa chọn khác.
Nguyên cứu đã chỉ ra hai nguyên nhân chính đằng sau sự suy giảm của làm việc ca đêm:
Thứ nhất, cơ cấu kinh tế đã có sự biến đổi rõ rệt: vào năm 1973, có tới 27% người lao động Mỹ làm việc trong lĩnh vực sản xuất, nhưng hiện tại con số này chỉ còn 13%. Kinh tế đã chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất sang dịch vụ. Trong khi các nhà máy cần công nhân ca đêm, thì các văn phòng lại không có nhu cầu tương tự.
Thứ hai là về trình độ học vấn: Năm 1973, chỉ có 16% người lao động có bằng đại học, nhưng hiện tại con số này đã tăng lên 46%. Khi sở hữu bằng cấp, mọi người có thêm sự lựa chọn và họ thường chọn làm việc vào ban ngày.
Có, nhưng không đáng kể như nhiều người nghĩ. John Cloyd, một thợ hàn 26 tuổi tại Florida, cho biết ca đêm có mức trả thêm khoảng $2 mỗi giờ so với ca ngày. Summer Crawford, một nhân viên vận chuyển bệnh nhân ở Atlanta, cũng xác nhận rằng mức chênh lệch nằm trong khoảng $1 đến $2 mỗi giờ.
Đó là một khoản thưởng hấp dẫn, nhưng không đủ để giữ chân nhiều người khi họ có các lựa chọn tốt hơn. Hamermesh giải thích rằng khi người lao động trở nên giàu có hơn, họ ngày càng sẵn lòng từ bỏ mức lương cao hơn để đổi lấy lịch làm việc vào ban ngày.
Ở một số quốc gia như Ba Lan và Campuchia, mức lương phụ trội cho ca đêm được quy định bắt buộc theo luật lao động. Tuy nhiên, tại Mỹ thì điều này không áp dụng, và sự chênh lệch lương được xác định bởi quy luật cung cầu của thị trường. Điều này có nghĩa là nếu vẫn còn đủ người sẵn sàng làm ca đêm với mức lương hiện tại, thì các nhà tuyển dụng sẽ không chịu áp lực phải tăng lương.
Sự biến mất của ca đêm không hẳn là tin xấu đối với mọi người. Đối với những ai có trình độ học vấn và đang tìm kiếm công việc văn phòng, đây không phải là vấn đề đáng lo ngại với họ.
Nhưng đối với những người lao động không có bằng đại học, đặc biệt là những người mới nhập cư, ca đêm từng là cơ hội dễ dàng nhất để gia nhập thị trường lao động Mỹ. Với ít yêu cầu về kinh nghiệm, ít cạnh tranh và mức lương đủ để khởi đầu, ca đêm đã tạo điều kiện cho nhiều người. Tuy nhiên, khi cơ hội này ngày càng thu hẹp do tự động hóa và sự chuyển biến trong cơ cấu kinh tế, việc bước vào thị trường lao động mà không có bằng cấp sẽ trở nên khó khăn hơn.
Summer Crawford, hiện đang làm việc ca đêm tại bệnh viện trong khi theo học chương trình kỹ thuật siêu âm tim, đã thẳng thắn chia sẻ: “Tôi đã tự nhủ rằng khi hoàn thành chương trình, tôi sẽ chuyển sang làm ca ngày.” Đối với cô, ca đêm chỉ là phương tiện để đạt được mục tiêu, chứ không phải là đích đến.
Đó cũng là cách mà nhiều thế hệ người Việt đã nhìn nhận vấn đề. Câu hỏi hiện tại là, khi các phương tiện này ngày càng bị hạn chế, thế hệ tiếp theo sẽ tìm kiếm bàn đạp khởi đầu của mình ở đâu?
