Article
Bạn đã để dành đủ tiền đặt cọc, tìm được căn nhà mình thích và bắt đầu nộp hồ sơ vay mua nhà. Mọi thứ tưởng như đã sẵn sàng. Nhưng khi nhân viên cho vay kiểm tra hồ sơ, họ thông báo rằng điểm credit score của bạn đang hơi thấp, nên mức lãi suất áp dụng cho bạn sẽ tăng thêm khoảng 0.5% so với người có điểm tín dụng tốt hơn.
Mức chênh lệch 0.5% thoạt nhìn có vẻ không nhiều, nhưng với khoản vay mua nhà kéo dài 30 năm thì mức chênh lệch nhỏ đó có thể khiến bạn phải trả thêm hàng ngàn USD, thậm chí lên đến hàng chục ngàn USD mỗi năm trong suốt thời gian vay.
Có thể thấy rằng, cùng một căn nhà, cùng một số tiền vay, nhưng tổng số tiền phải trả lại có thể khác nhau rất xa chỉ vì một con số: Credit Score.
Ở Mỹ, credit score là một trong những khái niệm và kiến thức khô khan, nhưng nếu bạn có ý định mua nhà, mua xe, hay đơn giản là muốn xây nền tài chính ổn định lâu dài, thì đây là những kiến thức gần như không thể bỏ qua.
Hiểu đơn giản, credit score (điểm tín dụng) là một con số được tính dựa trên lịch sử sử dụng tín dụng và quá trình trả nợ của mỗi người. Điểm số này thường dao động từ 300 đến 850.
Nhiều người mới sang Mỹ thường nhầm lẫn rằng credit score phản ánh việc mình có nhiều tiền hay ít tiền. Thực ra, credit score không thể hiện cho ngân hàng biết bạn đang có bao nhiêu tiền trong tài khoản, mà nó thể hiện cho họ biết bạn đã sử dụng tín dụng ra sao và liệu bạn có phải là người vay đáng tin cậy hay không.
Với ngân hàng, cho vay mua nhà là một quyết định có giá trị lên tới hàng trăm ngàn USD, thậm chí cao hơn nhiều ở những bang như California. Họ không thể chỉ dựa vào thu nhập hiện tại hay lời cam kết của người vay, mà phải dựa vào dữ liệu để đánh giá mức độ rủi ro, và credit score là một trong những dữ liệu quan trọng nhất.
Người có credit score cao thường được xem là người quản lý nợ tốt, thanh toán đều và ít rủi ro hơn, vì vậy họ thường dễ được mức lãi suất tốt hơn. Ngược lại, nếu điểm tín dụng thấp, ngân hàng sẽ cẩn trọng hơn, và dĩ nhiên chi phí lãi vay cũng sẽ cao hơn.
Khi mua nhà lần đầu, nhiều người chỉ tập trung vào chuyện mình có được duyệt vay hay không. Nhưng thật ra, được duyệt vay chỉ mới là bước đầu. Điều quan trọng không kém là bạn được duyệt với mức lãi suất bao nhiêu.
Vì lãi suất sẽ quyết định số tiền bạn trả mỗi tháng, và khi khoản vay kéo dài 30 năm, chênh lệch nhỏ ban đầu có thể biến thành một khoản rất lớn về sau.
Ví dụ, với khoản vay 300,000 USD trong 30 năm, người có credit score từ khoảng 760 trở lên thường dễ được mức lãi suất tốt hơn. Trong khi đó, người có điểm khoảng 620 có thể phải vay với lãi suất cao hơn.
Theo bảng tính của myFICO vào đầu năm 2026, mức chênh lệch này có thể khiến người có điểm tín dụng thấp phải trả thêm khoảng 156 USD mỗi tháng. Nếu cộng dồn trong suốt 30 năm, số tiền lãi phải trả thêm lên tới hơn 56,000 USD, thậm chí có thể lên đến hàng trăm ngàn USD nếu áp dụng tại các tiểu bang như California - nơi giá nhà thường cao hơn mặt bằng chung của cả nước.
Với giá trị căn nhà không thay đổi, khoản vay không thay đổi, nhưng số tiền bạn phải trả lại thay đổi rất nhiều chỉ vì lịch sử tín dụng của mình.
Thêm vào đó, nếu bạn trả down payment dưới 20%, nhiều khả năng bạn còn phải trả thêm PMI - tức bảo hiểm thế chấp tư nhân. Và với người có credit score thấp, khoản PMI này thường cũng cao hơn, làm số tiền phải trả mỗi tháng tăng thêm một phần nữa.
Với mỗi mô hình chấm điểm khác nhau sẽ cho ra điểm tín dụng khác nhau, nhưng về cơ bản, credit score thường được hình thành từ một vài nhóm yếu tố chính.
Đầu tiên, và quan trọng nhất là lịch sử thanh toán. Nói đơn giản là hệ thống sẽ nhìn vào việc bạn có trả đúng hạn hay không. Chỉ một lần thanh toán trễ cũng có thể kéo điểm tín dụng xuống và để lại ảnh hưởng trong thời gian dài.
Yếu tố quan trọng tiếp theo là tỷ lệ sử dụng tín dụng, đặc biệt là với thẻ credit card. Ví dụ, nếu bạn có hạn mức 10,000 USD mà tháng nào cũng dùng gần 8,000 USD, hệ thống có thể hiểu rằng bạn đang phụ thuộc khá nhiều vào tín dụng. Trong khi đó, một người chỉ dùng khoảng 1,000 đến 2,000 USD trên cùng hạn mức sẽ thường có lợi hơn về mặt điểm số, dù cả hai đều trả đầy đủ mỗi tháng.
Ngoài ra, credit score còn bị ảnh hưởng bởi độ dài lịch sử tín dụng, số lượng tài khoản mới mở gần đây, cũng như việc bạn đang có những loại tín dụng nào - chẳng hạn thẻ tín dụng, vay xe, vay sinh viên hay các khoản vay trả góp khác cũng ảnh hưởng đến credit score.
Đây là tình huống rất phổ biến trong cộng đồng người Việt tại Mỹ.
Không ít người có công việc ổn định, thu nhập tốt, thậm chí có sẵn tiền tiết kiệm trong ngân hàng, nhưng credit score lại rất thấp hoặc thậm chí chưa có điểm tín dụng.
Lý do là vì hệ thống tín dụng của Mỹ không đánh giá bạn dựa trên số tiền bạn đang có, mà dựa trên lịch sử tín dụng bạn đã sử dụng như thế nào. Nếu bạn chưa từng dùng thẻ tín dụng, chưa từng vay tiền, hoặc lịch sử tín dụng còn quá ngắn, hệ thống gần như không có đủ dữ liệu để kết luận bạn là người vay đáng tin cậy đến đâu.
Nói cách khác, bạn có thể có tiền nhưng vẫn chưa có đủ lịch sử tín dụng để ngân hàng tin tưởng và duyệt những khoản vay.
Trong nhiều năm, Fannie Mae và Freddie Mac chủ yếu sử dụng mô hình FICO truyền thống để đánh giá người đi vay.
Tuy nhiên, từ năm 2026, các tổ chức cho vay có thể lựa chọn sử dụng VantageScore 4.0 và trong tương lai là FICO 10T. Những mô hình mới này bắt đầu xem xét nhiều dữ liệu hơn, bao gồm cả lịch sử thanh toán tiền thuê nhà, tiền điện nước và các hóa đơn sinh hoạt khác.
Điều này mang lại lợi ích đáng kể cho những người trẻ và những người mới định cư, vốn chưa có nhiều lịch sử vay mượn nhưng luôn thanh toán đúng hạn.
Nhiều người cho rằng phải đi vay nhiều mới có credit score cao. Thực tế, các tổ chức cho vay sẽ không dựa vào việc bạn vay bao nhiêu, mà là bạn sử dụng tín dụng như thế nào.
Nếu mới bắt đầu, việc đầu tiên nên làm là mở một thẻ tín dụng và sử dụng nó như một công cụ thanh toán hàng ngày với những khoản chi tiêu quen thuộc như xăng xe, điện thoại hay tiền ăn uống,...
Tuy nhiên, hãy tập thói quen thanh toán đầy đủ mỗi tháng và không để phát sinh nợ lãi.
Bên cạnh đó, bạn không nên sử dụng toàn bộ hạn mức được cấp. Lý tưởng nhất là duy trì mức sử dụng ở khoảng 1/3 hạn mức. Chẳng hạn, nếu thẻ có hạn mức 5,000 USD, việc giữ số dư dưới 1,500 USD thường sẽ có lợi hơn cho điểm tín dụng của bạn.
Một điều quan trọng nữa mà nhiều người trẻ thường bỏ qua là độ tuổi của tài khoản tín dụng. Những tài khoản mở lâu năm, có lịch sử thanh toán tốt, thường giúp hồ sơ tín dụng của bạn trông ổn hơn. Vì vậy, bạn không nên vội đóng chiếc thẻ tín dụng đầu tiên chỉ vì bạn không còn dùng nó thường xuyên.
Cách hợp lý hơn là vẫn giữ thẻ hoạt động, thỉnh thoảng dùng cho một khoản nhỏ như gói streaming, tiền cà phê, hay một hóa đơn định kỳ nào đó, rồi trả đúng hạn. Làm như vậy sẽ giữ được lịch sử tín dụng tốt.
Và nếu phải chọn một điều quan trọng nhất để giữ credit score ổn định, thì đó vẫn là tránh trả trễ. Một lần thanh toán chậm có thể ảnh hưởng đến điểm tín dụng trong nhiều năm, trong khi để xây lại thì không thể ngày một ngày hai.
Nếu bạn đang nghĩ đến chuyện mua nhà trong vòng một đến hai năm tới, thì việc nên làm từ bây giờ chưa chắc là đi xem nhà mỗi cuối tuần hay ngồi tính xem mình thích khu nào hơn.
Việc nên làm sớm nhất là kiểm tra credit report và xác định điểm credit score của mình hiện tại đang ở mức bao nhiêu.
Hãy xem có thông tin nào sai sót hay không, có khoản nợ nào đang kéo điểm tín dụng xuống hay không, hoặc có thẻ tín dụng nào đang sử dụng quá nhiều hạn mức hay không.
Nhiều người chỉ mất vài tháng để cải thiện điểm tín dụng, nhưng đổi lại có thể tiết kiệm được hàng chục ngàn USD tiền lãi trong suốt thời gian vay.
Mua nhà là một quyết định lớn. Và trong hành trình đó, credit score là một trong những yếu tố có thể quyết định bạn sẽ bước vào ngôi nhà mới với một khoản vay dễ thở hơn hay với gánh nặng tài chính lớn hơn trong nhiều năm sau.
Kết nối, trao quyền và mang đến cơ hội, nhằm thúc đẩy sự phát triển nghề nghiệp, kinh doanh và văn hóa cho cộng đồng người Việt tại Mỹ
