Article
Khi IBM - một trong những công ty công nghệ lớn nhất thế giới — nói về tương lai của công việc mức độ entry-level, chúng ta nên lắng nghe.
Nickle LaMoreaux, giám đốc nhân sự tại IBM, không khẳng định rằng AI sẽ loại bỏ công việc cho những người mới tốt nghiệp. Nhưng cô đã nói một điều khác biệt: các công ty đang cần phải định hình lại những vị trí entry-level này ngay từ đầu.
Đây không phải là một vấn đề xa với. Điều này đang diễn ra ngay lúc này, trong cách mà các tổ chức thực hiện việc tuyển dụng, đào tạo, và quyết định ai sẽ được giữ lại.
Trước đây, vị trí entry-level thường gắn liền với những công việc mà người khác không muốn đảm nhận, như nhập dữ liệu, soạn thảo các báo cáo đơn giản, tổng hợp số liệu và gọi điện để xác nhận thông tin.
Giờ đây, AI có khả năng thực hiện tất cả những công việc đó. Nhanh chóng hơn, ít sai sót hơn và không cần thời gian nghỉ trưa.
Điều này đặt ra một câu hỏi mà nhiều công ty đang phải đối mặt: Nếu AI có khả năng thay thế phần lớn công việc thực thi cơ bản, vậy lý do gì để tiếp tục tuyển dụng nhân viên cấp entry-level?
Câu trả lời từ IBM và nhiều công ty khác đang nghiêm túc xem xét vấn đề này không chỉ đơn giản là "không tuyển dụng vị trí entry-level nữa." Thay vào đó, họ sẽ chuyển hướng tuyển dụng để tìm kiếm những nhân sự phù hợp cho các công việc khác.
Khi trí tuệ nhân tạo thực hiện các nhiệm vụ lặp đi lặp lại, công việc ở cấp độ đầu vào cần được chuyển hướng sang những lĩnh vực mà AI chưa làm tốt, như: phán đoán, hợp tác, và tư duy phản biện.
Điều này có thể nghe có vẻ mơ hồ, nhưng thực tế nó mang ý nghĩa như sau:
Đây không phải chỉ là một sự nâng cấp nhỏ. Đây là một sự thay đổi căn bản trong cách thức làm việc. Những người mới vào nghề không còn bắt đầu bằng việc học cách "làm đúng," mà thay vào đó, họ bắt đầu bằng việc học cách "nghĩ đúng."
Nếu các công ty chỉ nhìn vào hiệu quả ngắn hạn, họ sẽ cắt giảm tuyển dụng entry-level và để AI làm thay. Điều này sẽ giúp công ty tiết kiệm chi phí. Ít nhất là trong một vài năm đầu.
Nhưng nó tạo ra một vấn đề về sau: pipeline về những nhân sự tài năng sẽ bị đứt trong tương lai.
Những nhân viên cấp entry-level hiện tại sẽ trở thành những quản lý cấp trung trong 5 năm tới, và là những lãnh đạo cấp cao sau 10 năm. Nếu một thế hệ không được đào tạo cách làm việc trong môi trường thực tế, công ty sẽ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm những người có kinh nghiệm thực chiến khi cần thiết.
LaMoreaux và IBM đã nhận ra điều này. Đó là lý do họ không cắt giảm việc tuyển dụng ở cấp độ đầu vào, mà thay vào đó, họ đã tái cấu trúc quy trình này. Họ thiết kế các vị trí sao cho AI trở thành công cụ hỗ trợ, thay vì là người thay thế.
Nhưng điều này yêu cầu công ty phải đầu tư vào việc đào tạo theo một phương thức tiếp cận khác. Onboarding không chỉ đơn thuần là “đây là cách bạn sử dụng hệ thống,” mà còn là “đây là cách bạn hợp tác với AI và vẫn có thể đưa ra quyết định tốt hơn cả AI.”
Dữ liệu từ nhiều nghiên cứu cho thấy số lượng công việc entry-level được đăng tuyển đã giảm trong những năm gần đây. Nguyên nhân là do sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, tình hình kinh tế, và việc các công ty đang chỉnh sửa mô tả công việc, không còn gọi những vị trí này là "entry-level" nữa.
Tuy nhiên, điều đáng lưu ý không phải là sự sụt giảm trong số lượng tuyển dụng, mà là sự thay đổi trong tính chất công việc đã diễn ra.
Những vị trí entry-level hiện nay đòi hỏi kỹ năng cao ngay từ ban đầu. Họ tìm kiếm những ứng viên có khả năng làm việc với công nghệ, khả năng học hỏi nhanh chóng, và khả năng thích ứng với môi trường thay đổi.
Đây không phải là thông tin tích cực cho những người mới tốt nghiệp nếu họ chỉ chuẩn bị cho một mô hình công việc đã lỗi thời, và có thể không còn tồn tại.
Nếu bạn đang tìm công việc entry-level, đừng chỉ tập trung vào việc học một kỹ năng cụ thể. Thay vào đó, hãy học cách làm việc với AI.
Điều này không có nghĩa là bạn phải học lập trình. Thay vào đó, hãy học cách sử dụng AI như một công cụ, đánh giá kết quả mà nó mang lại, và nhận biết khi nào nên tin tưởng vào nó cũng như khi nào cần hoài nghi.
Các công ty đang tìm kiếm những cá nhân có khả năng thực hiện những nhiệm vụ mà AI không thể đảm nhiệm: đặt ra những câu hỏi đúng, nhận biết khi có điều gì không ổn, và hiểu được ngữ cảnh mà máy móc thường bỏ qua.
Nếu bạn chỉ thực hiện các tác vụ, bạn đang cạnh tranh với AI. Ngược lại, nếu bạn có khả năng đánh giá, điều chỉnh và đưa ra quyết định, bạn đang hợp tác cùng với AI.
Đó là sự phân biệt giữa một công việc có nguy cơ bị thay thế và một công việc được định hình để tồn tại trong tương lai.
