Có một trạng thái mà ngày càng nhiều người đi làm mô tả sau một ngày làm việc với AI không phải là mệt mỏi về thể chất, mà là cảm giác như đầu óc bị bóp lại. Thật khó để tập trung. Ngay cả những quyết định nhỏ cũng trở nên nặng nề. Ngồi trước màn hình mà không biết mình đang nghĩ gì.

Nghiên cứu mới từ Harvard Business Review và Boston Consulting Group đặt tên cho trạng thái này là "AI brain fry", tạm dịch là kiệt sức não bộ do làm việc với AI ở cường độ cao. Đây không chỉ đơn thuần là một cảm giác chủ quan; kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng những người lao động trải qua trạng thái này có tỷ lệ mắc lỗi cao hơn và ý định nghỉ việc tăng lên một cách rõ rệt.

Vấn đề không phải là AI làm quá nhiều, mà là bạn phải theo dõi quá nhiều

Theo nghiên cứu, nguyên nhân của sự kiệt sức không phải do AI thực hiện quá nhiều công việc thay bạn, mà là do bạn phải theo dõi AI liên tục với tốc độ nhanh. Khi một công cụ AI xử lý hàng chục nhiệm vụ cùng lúc, bộ não con người vẫn cần phải theo dõi, kiểm tra, phê duyệt và điều chỉnh cho từng bước. Đây là một dạng chú ý kép: vừa phải thực hiện công việc, vừa phải giám sát máy móc làm việc.

Lập trình viên Steve Yegge, người sáng tạo nền tảng Gas Town cho phép người dùng điều phối nhiều AI cùng lúc, đã chia sẻ về trải nghiệm của người dùng đầu tiên như sau: mọi thứ diễn ra với tốc độ nhanh chóng, khiến người xem cảm nhận rõ ràng sự căng thẳng chỉ qua ánh mắt nhìn vào màn hình. Dù kết quả thật ấn tượng, nhưng cảm giác lại không hề dễ chịu.

Khi công ty yêu cầu bạn dùng AI nhiều hơn

Đối với nhiều người lao động, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ và các dịch vụ chuyên nghiệp, áp lực sử dụng AI không xuất phát từ sở thích cá nhân mà từ chính sách của công ty. Họ thường được yêu cầu tích hợp AI vào quy trình làm việc, tăng tốc độ xử lý và báo cáo về năng suất. Tuy nhiên, không ai hỏi họ cảm thấy như thế nào sau một ngày làm việc như vậy.

Đây là một điểm mù đáng lưu ý trong cách mà nhiều tổ chức triển khai AI. Các nhà quản lý nhận thấy năng suất tăng lên trong ngắn hạn, nhưng họ lại không nhận ra chi phí tâm lý mà nhân viên phải chịu đựng hàng ngày. Khi nhân viên bắt đầu mắc nhiều lỗi hơn hoặc quyết định rời bỏ công việc, nguyên nhân lại thường được quy cho những lý do khác.

Kết luận nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số ứng dụng của AI thực sự có thể giúp giảm thiểu tình trạng kiệt sức, không phải tất cả đều mang lại tác động tiêu cực. Sự khác biệt nằm ở những điểm sau đây:

• Khi AI hỗ trợ bạn trong việc loại bỏ các công việc lặp đi lặp lại và ít yêu cầu sự chú ý, người dùng thường cảm thấy thoải mái hơn.
• Ngược lại, nếu AI tạo ra nhiều thông tin mà bạn cần phải xử lý và quản lý, gánh nặng nhận thức sẽ tăng lên thay vì giảm bớt.

Nói một cách đơn giản, việc sử dụng AI để tăng tốc độ công việc không nhất thiết khiến công việc trở nên dễ dàng hơn.

Kiệt sức do AI không xuất hiện ngay lập tức như kiệt sức thể chất. Nó âm thầm tích tụ, và thường thì đến khi bạn nhận ra, nó đã ảnh hưởng đến chất lượng công việc rồi. Nhận biết sớm và điều chỉnh kịp thời là cách duy nhất để sử dụng AI lâu dài mà không bị nó "chiên" ngược lại.