U.S. Department of the Treasury (Bộ Tài chính Hoa Kỳ) công bố thiết kế một đồng xu kỷ niệm trị giá 1 USD, hướng tới dịp Hoa Kỳ chuẩn bị kỷ niệm 250 năm ngày Tuyên ngôn Độc lập vào năm 2026.

Điều thú vị là đồng xu được đề xuất mang hình ảnh của Tổng thống Donald Trump, người vẫn đang nắm giữ chức vụ tổng thống. Điều này đã dấy lên cuộc tranh luận về tính hợp pháp cũng như sự phù hợp với những truyền thống lâu đời của nước Mỹ.

Thiết kế đề xuất

Theo mô tả được công bố, đồng xu có một mặt in hình đại bàng đầu trắng—biểu tượng xuất hiện trên Great Seal of the United States. Mặt còn lại là hình ảnh cận cảnh Tổng thống Trump mặc vest, đeo cà vạt với biểu cảm nghiêm nghị; xung quanh là dòng chữ “Liberty” cùng mốc thời gian “1776–2026” để đánh dấu 250 năm ngày lập quốc.

Treasury Secretary Scott Bessent cho biết đồng xu có lớp hoàn thiện màu vàng, sẽ được sản xuất tại Philadelphia và dự kiến được bán ra vào mùa thu năm nay.

‍

Tổng thống đương nhiệm xuất hiện trên đồng xu là điều hiếm hoi

Trong lịch sử Hoa Kỳ, việc hình ảnh một tổng thống đang đương nhiệm xuất hiện trên đồng xu là trường hợp rất hiếm. Trước Donald Trump, trường hợp duy nhất được ghi nhận xảy ra vào năm 1926, khi Tổng thống Calvin Coolidge xuất hiện trên một đồng xu kỷ niệm 150 năm thành lập Hoa Kỳ (United States Semiquincentennial).

Tuy nhiên, đồng xu này không đạt được thành công như kỳ vọng. Trong số 1 triệu đồng được sản xuất, hơn 859.000 đồng cuối cùng được trả lại cho U.S. Mint để nấu chảy do nhu cầu mua thấp.

Sau sự kiện này, Congress tiếp tục xây dựng các quy định nhằm hạn chế việc sử dụng hình ảnh của người còn sống trên tiền tệ quốc gia. Mục tiêu là giữ cho tiền Hoa Kỳ trở thành biểu tượng chung của đất nước, thay vì gắn với hình ảnh hoặc lợi ích chính trị của một cá nhân đang nắm quyền.

Một trong những quy định quan trọng bắt nguồn từ tranh cãi năm 1866, khi Spencer Clark, một quan chức thuộc Treasury Department, tự ý đưa hình ảnh của mình lên một loại tiền giấy. Sự việc này gây phản ứng mạnh và dẫn đến việc ban hành Thayer Amendment, quy định chỉ cho phép hình ảnh của người đã qua đời xuất hiện trên United States currency and securities.

Theo Jeremy Paul, Professor of Constitutional Law tại Northeastern University School of Law, tinh thần của quy định này là bảo vệ tính trung lập của tiền tệ, tránh để các biểu tượng quốc gia trở thành công cụ thể hiện sự tôn vinh hoặc ủng hộ một cá nhân cụ thể.

‍

Vì sao Treasury nói đồng xu vẫn hợp pháp?

Treasury Department cho rằng đồng xu in hình Tổng thống Trump không vi phạm quy định hiện hành vì đây là một đồng xu kỷ niệm đặc biệt nhân dịp United States Semiquincentennial, không thuộc chương trình Presidential $1 Coin Program.

Theo cơ quan này, Congress đã thông qua một đạo luật vào năm 2020, cho phép Treasury Secretary phát hành các đồng xu đặc biệt để kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc của Hoa Kỳ. Dựa trên cơ sở đó, Treasury Department và U.S. Mint cho rằng đồng xu Trump thuộc nhóm tiền kỷ niệm, không phải đồng xu trong chương trình vinh danh các tổng thống trước đây.

Điểm khác biệt nằm ở Presidential $1 Coin Act, đạo luật được Congress thông qua năm 2005 nhằm phát hành loạt đồng xu tưởng niệm các tổng thống Hoa Kỳ. Đạo luật này quy định một tổng thống chỉ có thể xuất hiện trên đồng xu sau khi đã qua đời ít nhất hai năm.

Chương trình Presidential $1 Coin Program kết thúc vào năm 2016, với đồng xu cuối cùng được phát hành năm 2020 để tưởng niệm President George H. W. Bush, hai năm sau khi ông qua đời.

Treasury Department cho rằng các quy định này không áp dụng cho đồng xu kỷ niệm 250 năm lập quốc. Tuy nhiên, Jeremy Paul cho rằng cách diễn giải luật giữa hai bên vẫn có sự khác biệt, và vấn đề này có thể cần được federal courts xem xét trong tương lai.

‍

Tranh luận vẫn chưa có hồi kết

Hiện Treasury Department khẳng định việc phát hành đồng xu kỷ niệm này là hợp pháp theo đạo luật dành cho lễ kỷ niệm 250 năm lập quốc. Trong khi đó, nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng việc đưa hình ảnh một tổng thống đương nhiệm lên tiền tệ vẫn đặt ra những câu hỏi về tinh thần của các quy định và truyền thống lâu đời của nước Mỹ.

Dù cuối cùng đồng xu có được phát hành theo đúng kế hoạch hay không, cuộc tranh luận lần này cho thấy tiền tệ không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn là biểu tượng gắn với lịch sử, pháp luật và những giá trị mà một quốc gia muốn gìn giữ.